Een bijzonder project in Eindhoven laat zien hoe ver de woningcorporatiesector al is gekomen op het gebied van houtbouw. Op de parkeerplaats voor het voormalige hoofdkantoor van Philips (het VB-gebouw) bouwen woningcorporatie Trudo en ontwikkelende bouwer Ten Brinke 200 appartementen bijna volledig in hout. Het hoogste punt werd op 22 mei jongstleden bereikt. Op de Dag van de Houtbouw op 20 juni 2026 is dit project van buiten en binnen te bekijken.
Grootste sociale houtbouwproject in Nederland
Met vijf woongebouwen van vier tot vijf verdiepingen is VB Boschdijk het grootste houten sociale woningbouwproject van Nederland in kruislaaghout (CLT). Het bewijst niet alleen dat grootschalige houtbouw technisch haalbaar is – zelfs in de hoogte – maar levert ook een belangrijke bijdrage aan de klimaatdoelstellingen van woningcorporaties.
“We slaan hiermee ruim 4 miljoen kilo CO2 op, de helft van wat onze huurders in één jaar uitstoten. Stel dat we twee van dit soort projecten per jaar bouwen, dan halen we onze moonshot om in 2035 klimaatneutraal te zijn”, vertelt Yolanda van der Zanden, projectmanager Vastgoed bij Trudo.
Zowel Trudo als Ten Brinke hebben al ruime ervaring met houtbouw in kleinere projecten, maar kiezen nu bewust voor een veel grotere toepassing van houtbouw. Dat vergt lef.
Adrie Bergmans, projectleider bij Ten Brinke: “Deze opbouw van hout is bijzonder, zeker gezien de omvang. Niet alleen de draagconstructie, maar ook de verdiepingsvloeren, binnenwanden, plafonds en trappenhuizen zijn van kruislaaghout gemaakt. Dit materiaal is massief, sterk en zeer geschikt voor gestapelde woningbouw. Erg bijzonder is dat de liftkernen ook van hout zijn. Die worden meestal nog met beton gerealiseerd.”
Schoon en soepel bouwproces
Een groot deel van de houten elementen wordt vooraf geproduceerd in Oostenrijk, inclusief voorzieningen zoals leidingsleuven. De montage op de bouwplaats verloopt hierdoor snel, schoon en efficiënt. Een ander belangrijk voordeel van bouwen met CLT is de hoge mate van precisie. Waar traditionele bouw vaak grotere toleranties kent, worden houten elementen tot op de millimeter nauwkeurig geproduceerd en gemonteerd.
Dat vraagt om zorgvuldige voorbereiding. Daarom besteedt Ten Brinke samen met diverse bouwpartners veel aandacht aan de engineering. Deze investering betaalt zich terug in een soepel bouwproces en de kwaliteit van de bouw.
De waarde van houtbouw versus bouwkosten
Wanneer het over houtbouw gaat, komen bouwkosten vaak ter sprake. Maar het is maar hoe je het bekijkt. “Trudo heeft met de betrokken partijen naar meer dan alleen de investeringskosten gekeken. Vooral de totale waarde van houtbouw over de gehele levensduur maakt het verschil”, legt Yolanda van der Zanden uit. “Factoren zoals CO2-opslag, bouwsnelheid, duurzame kwaliteit, toekomstige wet- en regelgeving en beschikbaarheid van materialen en grondstoffen spelen ook mee. Bovendien leveren de eerste projecten veel kennis en ervaring op waardoor volgende projecten nog efficiënter kunnen worden uitgevoerd.”
Overvloed aan Europees hout
Waar de grondstoffen voor beton, steen en staal opraken, is hout in overvloed aanwezig in Europese gecertificeerde productiebossen. Iemand die daar alles over weet, is Michelle Stede, netwerkmanager bij FSC Nederland. “FSC Nederland werkt al vijf jaar met FSC Denemarken aan een nieuw ambitieus initiatief om de hoeveelheid hout uit duurzaam beheerde bossen in de sociale woningbouw te vergroten. Het project heet HOME for the future en maakt deel uit van het EU-life programma. Een onderdeel hiervan is dat FSC Nederland woningcorporaties met cursussen en projectbezoeken voorbereidt op het opdrachtgeverschap van hout in nieuwbouwwoningen. Onze doelstelling is om eind 2026 een aandeel van 15% houtbouw te realiseren binnen de sociale woningbouw*. Dat is haalbaar: er is in de Europese gecertificeerde bossen voldoende capaciteit om jaarlijks ongeveer 800.000 woningen in hout te bouwen.”
Zo ver is het nog niet, maar het laat zien dat er veel ruimte is. In 2019 was het aandeel houtbouw een half tot één procent, maar sinds 2021 is er een duidelijke versnelling zichtbaar. Volgens diverse bronnen kruipt de teller richting de 10 procent. VB Boschdijk zet hierin absoluut de toon voor de corporatiesector.
Brandveiligheid en akoestiek in houtbouw
Een veelgehoorde zorg bij houtbouw is de brandveiligheid, maar daarvoor bestaan inmiddels bewezen oplossingen. Adrie Bergmans: “Door toepassing van brandwerende gipsbeplating blijft de CLT-constructie bij brand langer beschermd. Zonder deze bescherming zou de houtconstructie zwaarder moeten worden uitgevoerd. De gipsplaten beperken verkoling van het hout en verbeteren tegelijkertijd de akoestiek.”
Ook de vloeropbouw speelt een belangrijke rol. De vloeren worden uitgevoerd met een schuimbetonlaag voor installaties, daarop een akoestische laag, vloerverwarming en een dekvloer. Samen zorgen deze lagen voor de vereiste brandwerende en geluidsisolerende eigenschappen. De luchtkanalen worden onder de vloer geplaatst, waardoor deze eveneens geen extra brand- of geluidsproblemen veroorzaken.
Ervaar het zelf op 20 juni
“Gestapelde bouw boven de zes lagen wordt in de sector vaak aangeduid als de Champions League. Corporaties vinden het vaak nog een spannende bouwmethode, dus ervaar op 20 juni zelf wat er al kan”, zegt Michelle Stede. Ook Adrie Bergmans deelt graag zijn praktijkervaringen. “Er zijn zeker nog uitdagingen, maar we leren en ontwikkelen ons snel. Om houtbouw breder toe te passen, moeten we elkaar helpen en de opgedane kennis delen.”
Voor Trudo is dat misschien wel het belangrijkste doel. “We hopen de koudwatervrees bij andere corporaties weg te nemen en toekomstige ontwerpers te inspireren. Op 20 juni krijgen mensen een mooie kans om het project van dichtbij te ervaren en met ons in gesprek te gaan”, besluit Yolanda van der Zanden.
*Hoeveel woningcorporaties bouwen al in hout? Hoeveel zijn er serieus mee bezig? En in welk tempo gaat dat? In 2023 heeft Aedes dit gemonitord in een Benchmark. De afgelopen drie jaar is de interesse in houtbouw gegroeid. Echter, de cijfers die laten zien hoe die interesse zich vertaalt naar de praktijk zijn er nog niet. FSC Nederland wil de huidige stand inzichtelijk maken.
Vul daarom een korte enquête in (kost ongeveer 5 minuten). De gegevens blijven volledig anoniem.
Houtbouw in de sociale woningbouw: waar staan we? – Formulier invullen
De resultaten verwerkt FSC Nederland tot overzichtelijke inzichten. Zo kunt u zien waar uw corporatie staat ten opzichte van anderen, een nuttige referentie voor interne gesprekken, strategie of aanbestedingen.
Tekst en redactie: Irma Brouwers
Fotografie: Mitchell van Eijk
